บทความนี้จะแนะนำความรู้พื้นฐานสำคัญเรื่องความคลาดเคลื่อนทางเรขาคณิตที่จำเป็นต้องรู้ในการวัด !

เนื่องจากบทความที่แล้ว เราได้อธิบายเกี่ยวกับค่าความคลาดเคลื่อนของตำแหน่ง ดังนั้น ในบทความที่ 2 นี้ จะขออธิบายเกี่ยวกับ 'ความร่วมศูนย์' และ 'ความร่วมแกน' ซึ่งเป็นคำที่มักทำให้เกิดความสับสนได้ง่าย โดยคุณ Hitomi และคุณป้อมจาก ACCRETECH จะรับหน้าที่เป็นผู้ให้คำอธิบาย

จากภาพจะมีสัญลักษณ์ ◎ ปรากฏอยู่ ซึ่งฉันจำได้ว่ามันมีคุณสมบัติอยู่ 2 อย่างใช่ไหมคะ? แต่ฉันไม่แน่ใจว่าควรจะแยกแยะอย่างไรในแต่ละภาพ!

สัญลักษณ์ ◎ หมายถึง “ความร่วมศูนย์” และ “ความร่วมแกน” ว่าแต่คุณรู้ไหมว่าแต่ละคำมีความหมายว่าอะไร?

จริงๆ ก็ยังไม่ค่อยเข้าใจเท่าไหร่ค่ะ เพราะการอธิบายความแตกต่างของสองคำนี้ค่อนข้างยากค่ะ ส่วนใหญ่ลูกค้าที่เข้ามาใช้บริการวัดจะเกิดความสับสนและไม่รู้ว่าจะเลือกใช้แบบไหนดี

ไม่เป็นไรครับ เดี๋ยวผมจะอธิบายให้ฟังก่อนว่าทั้งความร่วมศูนย์และความร่วมแกนเป็นประเภทของความคลาดเคลื่อนตำแหน่งซึ่งแทนด้วยสัญลักษณ์ JIS เขียนด้วย "◎ (วงกลมคู่)" เหมือนกัน โดยพื้นฐานแล้วทั้งสองคำนี้เป็นการประเมินแบบเดียวกันและแสดงให้เห็นถึงจุดศูนย์กลางหรือแกนของวัตถุ ว่าอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้องตามแบบงาน แต่ก็มีความแตกต่างเล็กน้อยระหว่างคำทั้งสองคำ ดังนี้ครับ

ความร่วมศูนย์ | ประเมินความเบี่ยงเบนของจุดศูนย์กลาง

ความร่วมศูนย์ เป็นการวัดว่าจุดศูนย์กลางของวงกลมทั้งสองวงอยู่ในตำแหน่งเดียวกันตามแบบงานหรือไม่ กล่าวคือ เราจะเห็นจุดศุนย์กลางเมื่อมองจากด้านบนโดยตรงเท่านั้น

【ความร่วมศูนย์】

ขนาดของความเบี่ยงเบนในตำแหน่งของจุดศูนย์กลางของวงกลมอื่นที่สัมพันธ์กับจุดศูนย์กลางวงกลมร่วมศูนย์อ้างอิง

ตัวอย่างเช่น เมื่อมองไปที่จุดศูนย์กลางของชิ้นงานทรงกระบอกตามภาพ จะเห็นว่าระดับความเบี่ยงเบนระหว่างจุดศูนย์กลางของทรงกระบอกทั้งสอง คือ ความร่วมศูนย์ หรือเพื่อให้เข้าใจง่ายขึ้น การเบี่ยงเบนระหว่างจุดศูนย์กลางของวงกลมสีแดงและสีดำในภาพทางขวา คือ ความร่วมศูนย์ ดังนั้น รูปภาพนี้จึงระบุว่า ค่าความเบี่ยงแบนควรอยู่ใน φ0.1

ความร่วมแกน | ประเมินความเบี่ยงเบนของเส้นกึ่งกลาง (แกนกลาง)

ความร่วมแกน เป็นค่าที่ประเมินว่า แกนทั้งสองแกน (แกนกลางของรูหรือเพลา) อยู่ในตำแหน่งเดียวกันอย่างใกล้ชิดกันแค่ไหนซึ่งไม่เพียงแต่จะต้องคำนึงถึงตำแหน่งของศูนย์กลางเท่านั้นแต่ต้องรวมถึงค่าความเอียงของแกนกลางอีกด้วย

【ความร่วมแกน】

ขนาดความเบี่ยงเบนของแกนที่ควรอยู่ในเส้นเดียวกันกับเส้นอ้างอิง

ตัวอย่างเช่น ภาพด้านบนแสดงถึงชิ้นงานที่ประกอบด้วยกระบอกสูบที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางต่างกัน ระดับความเบี่ยงเบนในแกนของกระบอกสูบที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางใหญ่กว่าหรือเล็กกว่า คือ ระดับความเป็นศูนย์กลาง เส้นกึ่งกลางสีแดงในรูปทางด้านขวา คือ แกนที่จะทำการประเมินและค่าเบี่ยงเบนตามแกนนี้ควรอยู่ภายในช่วง φ0.1 ซึ่งโดยทั่วไปความร่วมแกนจะได้รับการประเมินที่ปลายแกนซึ่งอยู่ห่างจากแกนอ้างอิงมากที่สุด

เข้าใจแล้ว สรุปแบบง่ายๆ ก็คือ ความร่วมศูนย์ คือ จุดศูนย์กลางและความร่วมแกน คือ เส้นศูนย์กลาง

รูปร่างของชิ้นส่วนเป็นปัจจัยที่ต้องคำนึงถึง! ความร่วมแกนเป็นการควบคุมชิ้นงาน ตลอดเส้นแกนกลางของแนวพื้นผิวนั้นๆ

จากรูปด้านบน คือ ชิ้นส่วนทรงกระบอก 3 ชิ้นที่เชื่อมต่อกัน ซึ่งในกรณีนี้ ดาตั้ม A และ B จะสร้างแกนขึ้นมาและการประเมินโดยทั่วไปจะอิงตามความร่วมแกน ผมจึงขอแนะนำว่าค่าเบี่ยงเบนเมื่อเทียบกับค่าอ้างอิงที่เชื่อมแกน A และ B ควรอยู่ภายใน φ0.1

เข้าใจแล้วค่ะ ! ฉันนึกได้ว่ามักจะเห็นสัญลักษณ์นี้ในเอกสาร Drawing ค่ะ

ใช่แล้วครับ ซึ่ง ณ ตอนนี้ยังไม่มีคำจำกัดความที่ชัดเจนว่าต้องแยกแยะระหว่างความร่วมศูนย์และความร่วมแกนอย่างไร แต่โดยทั่วไปแล้วเมื่อชิ้นงานที่มีลักษณะแบน เช่น แหวนรองที่มีรู มักจะประเมินตามความร่วมศูนย์ และเมื่อมีแกน เช่น เพลา (ส่วนยาว) มักจะประเมินตามความร่วมแกน ซึ่งทั้งสองคำนี้กำหนดความไม่ตรงแนวของแกนกลางแต่ความร่วมแกนเป็นการประเมินที่เข้มงวดกว่า ดังนั้นการป้องกันข้อบกพร่อง จึงทำได้ง่ายกว่าโดยการวัดตามความร่วมศูนย์ครับ

เครื่องวัดความกลมและทรงกระบอก RONDCOM NEX series เครื่องเดียวที่ครอบคลุมการวัดที่หลากหลายทั้งความกลม เส้นผ่านศูนย์กลางและความหยาบผิว!

"ความร่วมศูนย์" และ "ความร่วมแกน" ที่กล่าวถึงในบทความนี้ ส่วนใหญ่วัดโดยใช้เครื่องมือวัดความกลมและรูปทรงกระบอก บริษัท Accretech (Tokyo Seimitsu) ของเราจึงขอแนะนำเครื่องรุ่น RONDCOM NEX ที่เพิ่งเปิดตัวไปเมื่อปี 2557 ครับ

รายการผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายจะช่วยให้ผู้ใช้งานสามารถเลือกเครื่องวัดตามรุ่น การรับน้ำหนัก ขนาดคอลัมน์ รายการวัดที่ต้องการและอื่นๆ ซึ่งเครื่องนี้เพียงเครื่องเดียวสามารถปรับแต่งเพื่อรองรับฟังก์ชันการวัดที่หลากหลาย ทั้งความกลม เส้นผ่านศูนย์กลาง และความหยาบผิว เป็นต้น อีกทั้ง การรวมตัวเลือกประหยัดแรงงาน เช่น "AFD (Measuring Force Control Detector)" และ "Measuring-axis automatic stage" เข้าด้วยกัน ยังช่วยให้สามารถทำงานอัตโนมัติได้จนนำไปสู่การปรับปรุงประสิทธิภาพการวัดได้อย่างมาก

เครื่อง RONDCOM NEX เพียงเครื่องเดียว สามารถวัดความกลมได้อย่างแม่นยำ!

ใช่ครับ โดยเรามีเครื่องสาธิตในโชว์รูมที่กรุงเทพมหานครและชลบุรี ซึ่งเราพร้อมให้ความช่วยเหลือด้านการทดสอบการวัดชิ้นงานและให้คำแนะนำเกี่ยวกับวิธีใช้เครื่อง อีกทั้ง เรายังมีเครื่องจักรในสต็อกพร้อมให้บริการในประเทศไทย จึงสามารถส่งมอบสินค้าได้ในระยะเวลาอันสั้นด้วยครับ

▲จากซ้าย คุณป้อม พนักงานฝ่ายขาย คุณ Hitomi ผู้จัดการวิศวกรฝ่ายขาย และคุณ Asano ผู้จัดการฝ่ายขาย

▶ เรียนรู้เรื่อง Geometric Dimensioning and Tolerance (GD&T) บทที่ 1 เรื่องความคลาดเคลื่อนของตำแหน่ง

หากกำลังมองหาเครื่องมือวัดที่มีความแม่นยำ (เครื่องวัด 3 มิติ และเครื่องวัดความกลม) ในประเทศไทย สามารถติดต่อเราได้โดยใช้แบบฟอร์มด้านล่างนี้